Ελλήνων Δρώμενα: «Σαντουρίστες»

Η έρευνά της εκπομπής αναδεικνύει την ιστορική διαδρομή του ξεχωριστού αυτού οργάνου, μέχρι να καταλήξει στην σημερινή του μορφή, στα χέρια των επιδέξιων εκφραστών του, όπως ο Νίκος Καρατάσος, ο Μάριος Παπαδέας, ο Παναγιώτης Βέργος και ο Κλέαρχος Κορκόβελος.

Οι τέσσερις δεξιοτέχνες μας ταξιδεύουν στον τεράστιο γεωγραφικό χάρτη του κόσμου, οπού το σαντούρι εδραιώθηκε με την δική του παρουσία και δημιούργησε την δική του εκφραστική μουσική ταυτότητα.
Από τα Βυζαντινά ψαλτήρια -ψαλτήριον- ως τα βάθη της Περσίας -σαντούρ- όπου πήρε και το όνομά του, το σαντούρι ταξίδεψε μέχρι την Κίνα, την Ινδία, την μέση Ανατολή, τα Βαλκάνια και την κεντρική Ευρώπη, για ολοκληρώσει την ιδιαίτερη μουσική έκφρασή του και τις δυνατότητές του.
Από τη Μ. Ασία, το πολύχορδο ψαλτήριο πέρασε στη Μεσοποταμία και στη Περσία. Με το χρόνο έγινε διαχωρισμός του τρόπου παιξίματος, με αποτέλεσμα να σχηματιστούν δύο ξεχωριστοί τύποι ψαλτηρίου. Ο κανών (qanun, από την ελληνική λέξη «κανών» που σημαίνει νόμος, διάταξη) και το σαντούρι (santur – santir).
Η τεχνική κρούσης των χορδών του σαντουριού με δύο «πλήκτρα», τις μπαγκέτες, η διαίρεση των χορδών σε παιζόμενα τμήματα, η τοποθέτηση του οργάνου αντικριστά στο πρόσωπο του παίκτη, αλλά και το σχήμα του, τραπεζοειδές ή ορθογώνιο, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση και την παραπέρα εξέλιξη του μουσικού χαρακτήρα του.
Στο χώρο των Βαλκανίων δημιουργήθηκε ένας τύπος σαντουριού (kimbolom ή cimbalom), ένα όργανο άμεσα συγγενές, το οποίο θεωρείται ένα σαντούρι με ορισμένες νεότερες δυνατότητες. Το ελληνικό σαντούρι ανήκει στην οικογένεια του cimbalom, επεκράτησε με τον γενικό όρο σαντούρι, διαφέρει όμως από τα άλλα σαντούρια–cimbalom της Βαλκανικής, ως προς τη διάταξη των χορδών και το κούρδισμα.
Για εκατοντάδες χρόνια στα παράλια της Μικράς Ασίας, στο Αιγαίο Πέλαγος και στη Στερεά Ελλάδα το σαντούρι θριάμβευσε με την παρουσία του.
Χάρη στις τεχνικές και εκφραστικές του δυνατότητες, έγινε απαραίτητο όργανο στην αρμονική και ρυθμική βάση κάθε κομπανίας, για να ερμηνεύσει κυρίως τα δημοτικά τραγούδια (μικρασιάτικα, νησιώτικα, στεριανά), αλλά και τα λαϊκά.
Σιγά-σιγά, λόγω της εμφάνισης των ηλεκτρονικών οργάνων, (αρμόνια κ.λ.π.), οδηγήθηκε στο περιθώριο, όχι όμως και στον αφανισμό.
Σημαντικοί και ιστορικοί δεξιοτέχνες, άφησαν ανεξίτηλες τις εκφραστικές δυνατότητες του σαντουριού, σε ανεπανάληπτα παραδοσιακά και σε νεώτερα τραγούδια μεγάλων Ελλήνων συνθετών.

Στο φακό της εκπομπής μιλούν και ερμηνεύουν δεξιοτεχνικά, δύο από τους σημαντικότερους εκφραστές του «τσίμπαλου», ο αειθαλής Νίκος Καρατάσος και ο Κλέαρχος Κορκόβελλος και δύο σπουδαίοι «σαντουρίστες», ο Μάριος Παπαδέας και ο Παναγιώτης Βέργος.

 

Δείτε εδώ το trailer:

 

Δείτε εδώ ολόκληρο το επεισόδιο:

http://www.ert.gr/webtv/et3/item/11392-Santoyristes-03-03-2013#.UTWqOqJdCSo