«Γκάϊντα» 11.7.2010

Ημερομηνία και ώρα προβολής: Κυριακή 11 Ιουλίου 2010, στις 12.30 στην ΕΤ3
Στη Θράκη και στο Διδυμότειχο μας ταξιδεύουν τα ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ για να μας παρουσιάσουν την «γκάιντα». Το πανάρχαιο μουσικό όργανο, που προέρχεται από την Ανατολή, πέρασε αργότερα στην Ευρώπη και την Αφρική, ενώ στον ελλαδικό χώρο αποτέλεσε το επίκεντρο της μουσικής έκφρασης των γεωργοκτηνοτροφικών κοινωνιών από τα βάθη της ανθρώπινης ιστορίας. Οι Μακεδόνες και οι Θρακιώτες τη λένε γκάιντα, οι νησιώτες τσαμπούνα, οι Κρητικοί ασκομαντούρα και οι Πόντιοι τουλούμι.
Η πνοή του αρχαίου αυτού οργάνου διαπερνά τους αιώνες και αναδεικνύει μέχρι σήμερα τις μεγάλες διαστάσεις της μουσικής έκφρασης των Θρακών. Της γης του Ορφέα. Με τον ήχο της γκάιντας γλεντούσαν οι αρχαίοι Θρακιώτες, χόρευαν και εξέφραζαν χαρές και αισθήματα, όπως και σήμερα εν πολλοίς γίνεται, αν και οι γκαϊτατζήδες είναι πια λίγοι και, κατά κανόνα, μεγάλης ηλικίας. Η γκάιντα σήμερα στη Θράκη, στα πανηγύρια και στις μουσικές συνευρέσεις, δίνει με τη χαρακτηριστική φωνή της, τον ιδιαίτερο τόνο στα τραγούδια και τους χορούς των Θρακών.  Παλαιότερα ήταν το μοναδικό και κυρίαρχο όργανο σε γάμους, γιορτές και πανηγύρια.
Η εκπομπή επισκέφθηκε σπίτια, καφενεία και μαγαζιά σε όλη την περιοχή και εντόπισε ένα μεγάλο αριθμό από γκαϊτατζήδες, που άνοιξαν τις καρδιές τους. Όλοι τους είναι άνθρωποι που μεγάλωσαν στις αγροκτηνοτροφικές κοινότητες της Θράκης και έζησαν μέσα σε σαράντα χρόνια του βίου τους τον εμφύλιο, το μεταναστευτικό κύμα προς τη Γερμανία και την αστικοποίηση των περιοχών τους.
Αυτά τα θεμελιώδη ζητήματα που σημάδεψαν την ζωή τους, θέλουν να εκφράσουν σήμερα οι γκαιντατζήδες της Θράκης. Γιατί ακόμη κι όταν ήταν σκορπισμένοι στα πέρατα της Ευρώπης η καρδιά τους και η αναπνοή τους ήθελαν να βρίσκεται στην «αρχαία» πατρίδα τους για να εκφραστούν με τον δικό τους μοναδικό τρόπο. Με την πνοή της γκάιντας, του αρχαίου και νέου μαζί μουσικού οργάνου.
Γιατί το μουσικό αυτό όργανο, έχει πίσω του μια φλόγα που καίει και όποιος αφήσει να τον διαπεράσει αυτή η πνοή των αρχαίων οργάνων έχει σε πολλά να ωφεληθεί.
Η εκπομπή επισκέφτηκε 10 χωριά γύρω από το Διδυμότειχο, -τα ονομαζόμενα χωριά των γκαϊτατζήδων- και κατέληξε στην πόλη του Διδυμότειχου για να καταγράψει εικόνες από το Πανηγύρι της Πεντηκοστής (Καλέ Παναϊρ) όπου 50 γκαïτατζήδες από διάφορα χωριά του Έβρου ξεχύνονται στους δρόμους της πόλης καταλήγοντας στο αρχαίο κάστρο, ολοκληρώνοντας εκεί την μουσική «πανδαισία» της γκάιντας.
Σκηνοθεσία: Αντώνης Τσάβαλος
Παραγωγή: filmellon
Έρευνα-σενάριο: Αντώνης Τσάβαλος
Φωτογραφία: Νίκος Κακωνάς, Πέτρος Δρέσκος
Ηχοληψία: Γιώργος Γιδάκος
Μοντάζ: Δημήτρης Νικολόπουλος, Μελέτης Πόγκας
Οργάνωση παραγωγής: Μαρία Τσαντέ